الشيخ البهائي العاملي

899

جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )

اولاد برپنج و پنج را ضرب بايد كرد در اصل فريضه صد و بيست حاصل مىشود . پس سهام هر يك از زوجات پنج بود آن‌را ضرب بايد كرد در دوازده كه اصل فريضه است شصت شد آنگاه قسمت بايد كرد بر صد و بيست ، نصف دينار خارج قسمت است ، نصيب هريك از زوجات نصف دينار ، و سهام هريك از پدر و مادر بيست است چون آن را در دوازده ضرب كنند دويست و چهل مىشود ، و بعد از قسمت بر صد و بيست خارج قسمت دو دينار مىشود ، آن نصيب هريك از پدر و مادر است . و سهام هر پسرى بيست و شش است ، چون آن را در دوازده ضرب كنند و بر صد و بيست قسمت نمايند خارج قسمت دو دينار و سه خمس دينار مىشود ، نصيب دختر دينارى و سه عشر دينار مىشود . دوم آنكه : در تركه كسر باشد ، پس بسط بايد كرد تا از جنس كسر گردد و كسر را برآن بيفزايند ، و چنانچه مذكور شد در آن عمل كنند ، پس در مثال مذكور هر گاه تركه دوازده دينار و نصف باشد آن را بيست و پنج بايد كرد ، و اگر ثلث باشد سى و هفت . و همچنين هر گاه ممكن باشد به قيراط و حبّات قسمت بايد كرد و به آن عمل نمود ، و دينارى بيست قيراط است ، و قيراطى سه حبّه ، و حبّه چهار ارز ، و بعد از ارز اسم خاصّى نيست . طريق پنجم : مناسخات و آن چنان است كه شخصى بميرد و قسمت ميراث او نشده يكى از ورثهء او بميرد ، چه در اين صورت قسمت هردو فريضه را از يك اصل بايد كرد ، و آن بر دو قسم است : قسم اوّل آنكه : وارث و استحقاق واحد باشد ، چون شش برادر و شش خواهر از شخصى بعد از فوت او بماند و پيش از قسمت تركه يكى از برادران بميرد و بعد از آن يك خواهر ، و همچنين يك برادر و يك خواهر بميرند تا آنكه يك برادر و خواهر بماند ، مال ميّت ميان ايشان اثلاثاً حصّه مىشود اگر برادران و خواهران پدرى باشند ، و بالسويّه مىبرند اگر برادران و خواهران مادرى باشند